پيش دشمنش ، پيش آنكه همه چيزش را از بين برده ، دست دراز كند كه به من ارزاق ما را بده . بايد ملت ما اين تحول را پيدا بكند كه عارش بيايد كه به امريكا بگويد گندم به ما بده ، يا مستشار به ما بده ، خودش بايد دنبال كار خودش باشد ، خودش بايد قيام كند و حوايج خودش را برآورد . همه بايد با هم كمك بكنيم ؛ يعنى ملت ، همهء قشرهاى ملت ، بايد درصدد اين باشند كه خودكفا باشند ؛ محتاج نباشند . آن وقت قشر كشاورز كشاورزيش را بايد توسعه بدهد ، و زياد توسعه بدهد ، الحمد للَّه در اين سال توسعه پيدا كرده بود ، بلكه در جايى ديدم كه راجع به قم و اطراف قم بود كه چهار مقابلْ قم و اطراف قم زياد شده است امسال از سالهاى سابق . ما اميدواريم كه سالهاى بعد جورى بشود كه ما صادركننده باشيم ، و آنها محتاج به ما باشند ؛ نه جورى باشد كه ما پيش كسانى كه به ما آن طور رنج دادند برويم بگوييم شما به ما گندم بدهيد ، بعدش هم بايد در همهء امور اين طور باشد . شرط استقلال اگر يك مملكتى بخواهد مستقل باشد ، اول شرط اين است كه احتياج نداشته باشد به غير ، اگر احتياج داشت كه نمىتواند مستقل باشد . احتياج ، خودش يك بستگى [ سياسى ] است . اگر يك روزى آن كسى كه ما به او محتاج - فرض كنيد - باشيم ، يك روزى جلويش را بگيرد ، خوب ما بايد تسليمش بشويم . ما بايد كارى بكنيم كه مستقل بشويم . كارى بكنيم كه محتاج نباشيم ؛ اين هم به اين است كه دانشگاهى بنايش را بر اين بگذارد كه در دانشگاه خودش كارى بكند كه آن مقدارى كه مملكت خودش محتاج [ است ] بتواند آن مقدار را درست بكند . عار است براى يك مملكتى كه خارج از طب او استفاده كرده ، حالا هر كس هر چه مىشود از اينجا پا شود برود به لندن پيش دشمنهاى ما . پيش آن كه الآن دشمن ما را در آنجا دارد حفاظت مىكند ؛ امريكا . پيش آن كه دشمن بزرگ ما را دارد حمايت مىكند و پشتيبانى از او مىكند و توطئه‌گرى مىكند . عار است براى ما كه مريضهاى ما بروند در يك چنين مملكتى كه آن طور هستند . ما بايد اطبّايمان در خود مملكت تربيت بشوند ، مأيوس نباشند از اينكه ما نمىتوانيم ، اين قدر خودشان را نبازند .